�

حال و روز این روزهای ما در داخل ایران

سه شنبه 18 فروردین 1405
+0 به یه ن

تا جایی که من از دوستان و آشنایان داخل کشور خبر دارم روحیه ها نسبتا خوب هست. بی تابی و پانیک چندانی نیست. عموما منطقی برخورد می کنند. وقتی با بمباران های زمان صدام مقایسه می کنم افراد دور و برم را اکنون خیلی مسلط تر بر روان خود می بینم. یک مقدار به تفاوت بین این جنگ و جنگ صدام بر می گردد اما بیشتر به نظرم به آموزش های وسیع در مسایل روانشناسی در سطح جامعه باز می گردد. آن همه پادکست و برنامه تلویزیونی و..... در مورد مسایل روانشناسی بیهوده نبوده. در مجموع افراد الان خیلی بیشتر به مسایل سلامت روان آگاه هستند و محافظت از سلامت روان خود را در اولویت می گذارند و آگاهی نسبتا خوبی در این باره دارند.


بیشتر کسانی که من باآنها صحبت کرده ام چندان نگران خودشان نیستند. از یک سو از حمله به مدرسه میناب و اتفاقات نظیر آن ناراحتند و از سوی دیگر بسیار نگران آینده اقتصادی مملکت هستند. باز هم نه به خاطر خودشان. به خاطر جوانان جویای کار، به خاطر جوانانی که تازه کاری را شروع کرده اند و به خاطر این که کارخانجات صدمه دیده ناگزیر تعدیل نیرو خواهند کرد. با این حال، پس ذهن ها- و گاه بر زبان ها- این هم هست که ما که این همه مشکلات را پشت سر گذاشته ایم و تاب آورده ایم این وضعیت را هم پشت سر خواهیم گذاشت.

یک خبر خوب براتون بدهم: از اول اسفند ماه تا کنون بارندگی ها حال دریاچه اورمیه را دارند خوب می کنند.

همان طوری که گفتم در این روزها من و همسرم در تهران زندگی می کنیم. دوروبرمان را هم زیاد زده اند. نمی خواهم بگم اصلا نمی ترسم اما راستش کمتر احساس خطرمی کنم تا زمانی که سوار ماشین یک راننده بی احتیاط یا ماشینی که از نظر ایمنی درب و داغان هست می شوم. این حس من بی اساس نیست. تعداد قربانیان این جنگ از تعداد قربانیان سالانه تصادفات جاده ای در تعطیلات نوروز کمتر هست.اگر رانندگی جاده ای در پیش دارید -شما را به خدا- مراقب باشید. از ایمنی ترمز و... ماشین خود مطمئن باشید. بیش از ظرفیت مسافر سوار ماشین نکنید. مطمئن باشید که بچه ها در صندلی خود یا در جای ایمن نشسته اند و تکیه داده اند و کمربندشان هم بسته هست. خطری که جسم و روان بچه ها را با رانندگی ناایمن شما و نیز از اضطراب شما به خاطر جنگ تهدید می کند بیش از خطر مستقیم خود جنگ است. زیان اصلی این جنگ در فقیر تر کردن فقرا و کاهش اشتغال در حین و پس از جنگ خواهد بود. الان فعلا برای طبقه متوسط، زندگی روزانه- به جز در مسئله اینترنت- خیلی مختل نشده (مگر این که خودشان زیاده از حد بی تابی کنند).

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : دانیشماخ           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

بچه های امروز و دیروز، قصه گویی و عید دیدنی

سه شنبه 18 فروردین 1405
+0 به یه ن

گفته می شود این روزها بچه ها آن قدر فیلم ها و کارتون های جذاب می بینند که دیگر قصه شنفتن برایشان جذابیتی ندارند. من امتحان کرده ام و دیده ام که چنین نیست. برای بچه های امروزی کارتون جای خود را دارد، قصه گویی یک بزرگتر که به او و نیز به قصه ها عشق می ورزد جای خود. وقتی رودررو با او قرار می گیری وبا عشق برایش قصه می گویی و آهنگ صدایت را با حرکات چهره او تنظیم می کنی و به سئوال های او در مورد قصه با حوصله جواب می دهی و هر از گاهی قصه را چنان تغییر می دهی که علایق خاص این کودک در آن ظاهر شود، بچه را کاملا می توانی مجذوب کنی. حتی بچه های این دوران را! کارتون جای این قصه گویی را نمی گیرد. کارتون را قبلا یکی برایش تخیل کرده. جذابیت قصه گویی در آن هست که کودک در ذهن خود تصویر سازی می کند. البته که چنین قصه گویی ای حوصله می خواهد. چون اغلب چنین حوصله ای ندارند با گفتن این که بچه های امروزی آن قدر کارتون می بینند که به قصه علاقه ای ندارند راحت می کنند.----------------من وقتی کودکی زیر ده ساله بودم خیلی دوست داشتم در عید به دیدن بزرگان فامیل برویم. وقتی از فامیل صحبت می کنم منظور فقط مامان بزرگ و.... نیست. فامیل های درجه چندم منظورم هست. افرادی که حتی نسبت شان را هم با خود نمی دانم. عیددیدنی رفتن به خانه آن افراد مسن غریبه، برایم خیلی جذاب بود. از این جهت خیلی با همسالان خودم فرق نداشتم. همنسلان من در فامیل در کودکی نسبت به عید دیدنی رفتن به خانه خانم مسن غریبه -که گویا نسبت فامیلی دورادوری با ما داشتند- همین حس را داشتند. الان بچه ها عموما چنین احساسی نسبت به عید دیدنی رفتن به خانه سالمندان ندارند. تعبیری که معمولا می شود این هست که این روزها بچه ها در خانه آن قدر تفریح دارند و آن قدر در خانه آزادی دارند که حوصله رفتن به خانه سالمندان و تحمل انضباط آن نسل و «بکن-نکن» گفتن های آن نسل را ندارند.از این قبیل تعابیر در مورد بچه های امروزی زیاد شنیده بودم. مثل جریان قصه گویی که در فرسته قبلی عرض کردم. امروز در ذهنم، خاطرات کودکی از عید دیدنی را مرور کردم. عید دیدنی از سالمندان در چهل سال پیش واقعا جذاب تر از عید دیدنی از سالمندان متعارف امروزی بود! راستش، تفاوت بیشتر بین سالمندان امروزی و دیروزی است تا کودکان امروزی و دیروزی! امیدوارم وقتی من و همنسلانم سالمند شدیم بچه های آن دوران عیددیدنی از خانه ما را همان قدر دوست داشته باشند که ما عیددیدنی از سالمندان را در کودکی.
سالمندان دوران کودکی ما که عید به دیدنشان می رفتیم اغلب در خانه های قدیمی با حیاط بزرگ زندگی می کردند. در عید در حیاط گل های زیبا می کاشتند. در پذیرایی بزرگ خانه شان (به آن تَنَبی می گفتیم) انواع و اقسام شیرینی های خانگی خاص آن کد بانو -که در جای دیگر نمی شد پیدا کرد- چیده می شد. آن هم در ظروف عتیقه با نقش و نگاری که در هر خانه ای پیدا نمی شد. قدیم ها برعکس الان وسایل را نگاه می داشتند. در نتیجه وسایل خانه های قدیمی مانند وسایل موزه ها خاص بودند. من امتحان کرده ام و دیده ام که همین بچه امروزی را هم وقتی وارد چنین خانه ای با چنین حیاطی و پذیرایی ای و وسایلی می کنی جذب می شود. طبعا همین بچه وقتی وارد یک خانه آپارتمانی با وسایل بنجل که چند سال بعد دور ریخته خواهد وبا شیرینی خریداری شده از قنادی محل می شود، جذابیت خاص برایش ندارد.حالا برگردیم به سراغ به مسئله انضباط و «بکن-نکن». زنان متولد اواخر قاجار که ما درکودکی به عید دیدنی آنها می رفتیم قطعا خیلی خیلی منضبط تر و مقتدرتر از زنان متولد دهه بیست و سی بودند که امروزه بزرگتر حساب می شوند. آن نسل از زنان که من از آنها صحبت می کنم مادرسالارانی بودند که می توانستند یک ایل را جمع و جور و رهبری کنند. مادرسالاران کودکی من آن قدر ابهت داشتند که وقتی وارد خانه شان می شدی احتیاجی به «بکن-نکن» گفتن نداشته باشند. نظم خانه و ابهت صاحبخانه، بچه ها را می گرفت! دست کم برای یکی دو ساعت عید دیدنی این تاثر گرفتن از ابهت ادامه داشت و نیاز به «بکن-نکن» گفتن صاحبخانه نبود! اتفاق برعکس! صاحبخانه سعی می کرد با حرف هایش یخ بچه را بشکند. اصطلاحا به این کار «دیله توتماخ» می گفتند. ما خوشمان می آمد. از توجه آن مادرسالار پر ابهت به ما و حرف هایش خوشمان می آمد.مادرسالاران زمان کودکی من گنجینه ای از فرهنگ شفاهی در سینه داشتند که برای بچه جالب بود. انواع و اقسام قصه ها، متل ها، معماها (تاپماجا ها)، خاطره ها و..... با حوصله هم اینها را برای کودکان که به مهمانی به خانه آنها آمده بودند تعریف می کردند. در هر خانه می توانستی حرف جدیدی بشنوی که در جای دیگر نشنیده بودی و شاید امکان شنیدن آن هم هرگز فراهم نمی شد. ما با همه کوچکی، ارزش این را می فهمیدیم. آیا سالمندان امروزی هم چنین گنجینه شفاهی خاص خودشان در سینه دارند؟! اغلب آنها، خیر! اغلبشان صبح تا شب جلوی تلویزیون هستند و وقتی هم که مهمان می آید مثل طوطی همان حرف های تلویزیون را تکرار می کنند. بچه -و همچنین بزرگتر- با خود می گوید کاش در خانه می ماندم و تلویزیون نگاه می کردم. مجری تلویزیون که این حرف ها را بهتر بیان می کند. چرا به طور دست دوم و با بیانی نازلتر ازاین میزبان سالخورده بشنوم؟داشتم فکر می کردم ما چه کنیم که فردا که سالمند شدیم عیددیدنی از ما برای کودکان جذابیت داشته باشد؟. برای من این مسئله مهم هست. دوست دارم وقتی پیر شدم، بیشتر مانند سالمندان زمان کودکی ام شوم تا سالمندان کنونی!

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : تجربه           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

سریال دایی جان ناپلئون و خانه قمر خانم

سه شنبه 18 فروردین 1405
+0 به یه ن

سریال دایی جان ناپلئون سریال خوش ساختی است. من کودک که بودم سریال را یک بار دیدم. در نوجوانی کتابش را خواندم. حدود پانزده سال پیش هم-وقتی دوباره باز مد شده بود- بار دیگر در یوتیوب دیدم. به دوبار دیدن و یک بار کتابش را خواندن می ارزد! بازیگران سریال از دم گل کاشته اند. پرداختن به توهم توطئه و جریان «یک انگلیسیا» شاهکار هست و جزو فرهنگ عامه مردم شده. در باره این سریال و این کتاب بسیار نوشته اند و مصاحبه کرده اند ومستند ساخته اند. احتمالا مستندهایی که درباره سریال ساخته شده سر جمع چندین برابر طول سریال خواهد بود. همه این مستند ها و مصاحبه سرشار از تحسین هستند. من تا به حال به یک مورد نگاه نقادانه در مورد این سریال برخورد نکرده ام. (به استثنای نوشته خودم که ایراد گرفته بودم که داستان از اواسط مرداد شروع می شود و در اوایل مهر وبا شروع مدارس تمام می شود. پس چه طور در این یک ماه و نیم قمر در داستان باردار می شود و زایمان می کند و باز هم دوباره باردار می شود؟!)برعکس این همه تعریف و تمجید وفقدان هر گونه نقد، سریال دایی جان ناپلئون بی ایراد نیست. اتفاقا تاثیرگذاری شگرف آن در جامعه می بایست دلیلی باشد که سریال به تیغ نقد سختگیرانه ای کشیده شود تا مبادا در جامعه ارزش های غلطی را ترویج نماید. ده سالی است جریانی در کشور ما راه افتاده که بسیار از سریال هاو فیلم های زمان پهلوی تاثیر می گیرد. همان جریان که شعار «مرد میهن آبادی» را در ادامه «زن زندگی آزادی» زورچپان کردند و به آن هم بسنده نکردند و شعارها را به سمت توهین ها و فحش های جنسی هدایت نمودند. البته سریال دایی جان ناپلئون جزو آثار فاخر آن دوره هست. بخش فرهیخته تر این جریان از سریال دایی جان ناپلئون و امثال آن تاثیر می گیرد و بخش فحاش آن -که عمده آنها را تشکیل می دهد- از فیلم ها و سریال های سطح پایین تر. یکی به این دلیل و دیگری به دلیلی که در انتها توضیح می دهم می خواهم در نوشته بعدی به نقد نقش زن در سریال دایی جان ناپلئون و همچنین سریال «خانه قمر خانم» بپردازم. شاید در نگاه اول این گونه به نظر برسد که در این شرایط چه جای «گیر دادن به این دو سریال قدیمی» است؟ شرح خواهم داد که اتفاقا در این برهه مهم هست که این کار صورت گیرد.

داستان دایی جان ناپلئون از نگاه سعید قهرمان نوجوان و عاشق پیشه سریال نقل می شود. نویسنده داستان، ایرج پزشکزاد خود در مصاحبه هایش بارها گفته که داستان زندگی خود او و ماجرای عاشق شدنش در نوجوانی و کشمکش های خانواده اشرافی مادری و پدر تحصیلکرده امروزی اش (بخوانید دیروزی اش ) دستمایه این داستان بوده. در واقع از نگاه سعید می توان به نگاه نویسنده پی برد. در داستان زنان متعددی هستند که در نگاه سعید نوجوان، همگی به شدت و با بیرحمی تمام، قضاوت منفی می شوند به استثنای مادر او ولیلی معشوق او. وجه مشترک این دو، انفعال کامل هست! این دو زن هیچ گونه ابتکار عملی در طول داستان از خود نشان نمی دهند! میزان انفعال این دو زن، غیرقابل باور هست. لیلی یک دختر نوجوان در سن بلوغ هست. دختر نوجوان واقعی در آن سن، هزار و یک شیطنت و در عین حال در اثر هجوم هورمون ها هزار ویک کج خلقی دارد. این واقعیت یک دختر نوجوان، در آن سن است. اما درنگاه نرماتیو سعید -که همان نگاه نویسنده است- لیلی یک دختر کاملا منفعل هست که هیچ کدام نه شیطنت مبتکرانه ای از او سر می زند، نه محدودیت هایی را که به او تحمیل می شود به چالش می کشد و نه کج-خلقی ای می کند. معلمان و مادران ما که همگی بیننده های پر وپا قرص این سریال بودند، هیچ دوران بلوغ و نوجوانی ما را درک نمی کردند. هیچ درک نمی کردند که دختر نوجوان واقعی، مانند لیلی معشوق ایده آل سعید (یا ایده آل نویسنده آن داستان یا کارگردان سریالش) نمی شود. مانند همان دختران واقعی نوجوان در دور وبرشان می شود که از منظر مادران و معلمان ما به یک لکه ننگ و یا چرک و دمل می مانستند. خوشبختانه زنان همنسل من نه با تماشای این سریال و سریال های مشابه بلکه با خواندن متن های روانشناسی سعی بر فهم دختران نوجوان خود کردند. حتی نسل مادربزرگان ما که اطلاعات سنتی در مورد دوران بلوغ داشتند منطقی تر و منصفانه تر از نسلی که با سریال های دهه پنجاه جهان را شناختند برخورد می کردند! دومین زن نسبتا «خوب» در سریال مادر سعید هست. رفتار مادر سعید که از طبقه اشراف ومالک ساختمانی است که در آن زندگی می کنند هم تفاوت زیادی با لیلی نوجوان ندارد! او هم همان طور منفعل هست. هیچ ابتکار عملی جز تمنا به شوهرش برای آشتی با برادرش ندارد. بعید می دانم مادر واقعی ایرج پزشکزاد (که از اشراف و متمول و صاحب خانه بود و همسر پزشک داشت) هم این قدر منفعل بوده باشد. زنان قدیم-حتی اگر فقیرو ندار و کاملا بیسواد بودند- باز هزار ویک روش هوشمندانه برای پیشبرد برنامه هایشان داشتند. زنی در موقعیت ممتاز مادر سعید که دستش خیلی باز بوده! باز هم فکر می کنم رفتار منفعل مادر سعید در داستان مادر ایده آل از منظر نویسنده هست.
سریال صددر صد هم به کتاب وفادار نیست. کارگردان (ناصر تقوایی) که به گفته تحسین گرانش از بند مادیات آزاد بوده، هرجا که به لحاظ تجاری فکر کرده کمکی می کند در داستان دست برده. مثلا در داستان مرحوم آقای بزرگ با ژانت مک دونالد آبگوشت بز باش می خورد. اما کارگردان فکر کرده ژانت مک دونالد را با دیتریش جایگزین کند که بین بینندگان سریال شناخته شده تر هست. اما با این حال کارگردان سریال ذره ای سعی نکرده که تصویر زنان سریال را عوض کند. گویا با نویسنده داستان در مورد زنان همنظر بوده. در نوشته بعدی ام به سایر زنان این سریال می پردازم.
در داستان دایی جان ناپلئون، یک خانمی هست که همه از او بدشان می آید و او را «شوم»(!!!) می دانند. اگر درست یادم باشد اسمش «فرخ لقا» یا مه لقا بود. من در سریال دقت کردم که ببینم این خانم چه کار بدی می کند که این قدر منفور هست. کار بدی توجهم را جلب نکرد. نه دو-به-هم-زنی می کرد، نه توهین می کرد نه افترا می بست، نه..... اما بیخود و بی جهت شخصیت های مثبت داستان از او بدشان می آید! این کار خود را هم عیب نمی دانستند و خود را محق می دانستند که از یک نفر بیخود و بی جهت بدشان بیاید. مردم معمول ایران-و همان طور مردم هند و ترکیه و اروپا و آمریکا که من با فرهنگ شان آشنایی نسبی دارم- بیخود و بی جهت از کسی بیزار بودن را بد می دانند. اگر بیخود و بی جهت از کسی خوششان نیاید به خود نهیب می زنند که مبادا آن را بروز دهند یا در قضاوت ها و ارزیابی هایی که می کنند دخالت دهند. می ترسند که مبادا بی جهت دلی را بشکنندویا حقی را ناحق کنند. اغلب مردم متمدن دنیا این طورند. من یک پادکست در مورد مردم بدوی گینه نو شنیده ام که به زنان-بیخود و بیجهت تهمت جادوگری می زدند و بر آن زنان بیچاره ظلم ها روا می داشتند.درستی یا نادرستی این ادعا پای سازنده پادکست و منابعش! اما یکی از اصول تمدن این هست هیچ کس را نباید بی خود و بی جهت مطرود جمع دانست. نویسنده دایی جان ناپلئون، تحصیلات حقوقی داشت. از او انتظار نمی رفت که چنین خبطی کند که بیزاری بی دلیل از یک نفر را امری طبیعی جلوه دهد. به گفته خودش هدف داستانش این بود که نشان دهد در جدال سنت اشرافی و مدرنیته علمی، دومی دست برتر را دارد. پس چه طور بر این مسئله شوم شناختن یک زن صحه گذاشته!؟ شوم شناختن زن، بدترین و شرم آورترین بخش سنت بود که قبل از همه باید از بین برده می شد! برای نویسنده ای که تا این اندازه در جامعه تاثیر گذار بوده، خبط کوچکی نیست. فکرش را که می کنم می بینم در بین طیفی از جامعه ایران که از تولیدات فرهنگی زمان پهلوی دوم خیلی تاثیر گرفته اند بیزاری بیخود و بی جهت از یک نفر و ابراز آن خیلی رایج هست! بخش فرهیخته تر متاثر از سریال دایی جان ناپلئون این طیف مثل همان شخصیت های داستان واکنش نشان می دهند. بخش فحاش آنها در کوبیدن بیخود و بی جهت افراد، حد و مرز نمی شناسند. پارسال همین موقع ها توماج صالحی، یک کلام، گفته بود که باید این روزها آگاهی خود را بالا ببریم. فقط همین! سر همین حرف نمی دانید که چه فحش های رکیکی به او دادند. مژگان شجریان یک کلام گفته بود برق خانه من در آمریکا قطع شده. فحش های رکیک سوی او روانه کردند. این رفتار ایراد دارد. خیلی هم ایراد دارد!
الان می خواهم به شخصیت های مادر و مادر شوهر قمر در سریال دایی جان ناپلئون بپردازم. اگه من داستان را می نوشتم یا سریال را می ساختم این دو زن را قهرمانان داستان می کردم! اما در داستان دایی جان ناپلئون، هردوی این زنان تحقیر و مسخره شده اند. هر دوی این زنان بیوه هایی هستند که با سختی ها درمی افتند تا از فرزندان خود در برابر جامعه خشن محافظت کند. مادر قمر از طبقه اشراف هست. مشکل مالی ندارد اما باید تک دختر شیرین-عقلش را از مردانی که دندان تیز کرده اند محافظت کنند. دختر شیرین عقل، قبل از ازدواج باردار می شود. مادر قمر با سادگی تمام برای محافظت از دخترکش، مثل ماده- شیر می غرد! آیا باید با او همدردی کرد یا باید مسخره اش نمود؟! مادر ساده دل قمر آن قدر سیاست ندارد که بداند آن گونه غریدن برای خودش و دخترش گران تمام خواهد شد اما باز به هر دری می زند که دخترکش از این ماجرا کمتر آسیب ببیند. موفق هم می شود. گویا قمر از عاقبت-به-خیر ترین شخصیت های داستان می شود. این در سایه همان مادر و مادرشوهری است که در داستان تحقیر و مسخره می شوند.در جامعه واقعی دخترکان بسیاری مثل قمر بوده اند و هستند که به همان مسئله گرفتار می آیند. این یک واقعیت هست! اما آنان که مادری چون مادر قمر ندارند به انواع و اقسام بدبختی ها گرفتار می آیند. مثل قمر، عاقبت-به-خیر نمی شوند.و اما از مادر شوهر قمر بگویم. دست-تنها و با فقر دو فرزندش را بزرگ کرده. دست تقدیر پسر او را داماد یک خانواده اشرافی پرمدعا می کند. از یک سو، امکانی فراهم می شود که از فقر نجات یابد و چندین طبقه خانواده را بالا تر کشد و از سوی دیگر، آماج تحقیرهای این خاندان اشرافی قرار می گیرد. بااین حال این زن -که در داستان و سریال تحقیر می شود- به بهترین نحو تغییر آنی در زندگی خود را مدیریت می کند. اصلا خود را نمی بازد. به کله پز بودن شوهر مرحومش افتخار هم می کند. (خیلی قابل تحسین هست). به عنوان مادرشوهر، می توانست دق دلی اش را از آن همه تحقیر طبقاتی سر عروس شیرین-عقل و غیرباکره اش در بیاورد! اما چنین نمی کند. هم حس حمایت مادرانه اش نسبت به این دخترک ساده دل و معصوم و هم عقل معاشش به او می گوید که باید به این دخترک محبت کند. خیلی زود قاپ دخترک را می دزدد. برایش لباس می دوزد قربون صدقه اش می رود. با این کارها جای خود را هم در دل قمر و هم از طریق قمر در سطح خاندان تثبیت می کند. کاری که این زن می کند پدر تحصیلکرده و داروخانه دار سعید با آن همه ادعا در همه آن سالها نتوانسته بود انجام دهد. آن همه کل کلش با دایی جان سر احساس خود کم بینی طبقاتی اش بود. والا در همه فامیل ها، پیرمردانی هستند که چرت و پرت می گویند. برای مردان میانسال چرت و پرت گویی پیرمردان مسئله ساز و دغدغه نمی شود. از این گوش می شنوند و از آن گوش در می کنند! این که برای «آقا جان» این همه مسئله شده بود به خاطر احساس ضعف و حقارت خودش بود! چیزی که همان زنی که مسخره می شد نداشت!
نقد من به سریال و داستان دایی جان ناپلئون به معنای رد ارزش آنها نیست. به خوبی آگاهم که این داستان و سریال از جمله گوهرهای میراث فرهنگی ماست. هر اثر ادبی را که برگزینیم از این جور ایراد ها می توان در آنها یافت. اگر بخواهیم به دلیل این گونه ایرادها آنها را کنار بگذاریم چیزی باقی نمی ماند. اما نباید بی چون چرا به میراث ادبی مان بنگریم.اندکی بعد از انتشار رمان پرفروش بامداد خمار، نویسنده دیگری «شب سراب» را نوشت. داستان دقیقا همان بود ولی از زبان ضدقهرمان داستان نقل می شد. در بامداد خمار، نگرش طبقاتی نویسنده بیداد می کرد. از منظر نویسنده هرکاری که طبقه اشراف می کردند خوب و دل انگیز بود و هر کاری که فقرا می کردند سزاوار سرزنش! حتی اگر هر دو همان کار را می کردند (مثلا از غذا لذت می بردند) برای اشراف پسندیدنی بود و برای فقرا مایه ننگ! گویا در سریالی که اخیرا با اقتباس از رمان ساخته اند این نگرش طبقاتی اندکی تعدیل شده. به هر حال «شب سراب» همان داستان را نقل می کند اما طرف فقرا را می گیرد.به نظرم حرکت نویسنده «شب سراب» بسیار هوشمندانه بوده. هم دیدگاه خود را بیان کرده و هم به طور نرم نقد کرده و هم کتابی نوشته که خواننده تضمین شده دارد. درصد قابل توجهی از کسانی که بامداد خمار را خوانده بودند شب سراب را هم می خواندند. من وقتی از کتابفروش می خواستم بامداد خمار را بخرم به من گفت شب سراب را هم باید بردارم تا تکمیل شود. از او به خاطر این توصیه ممنونم.بعد از این همه سال به نظرم وقت آن هست که نویسنده ای همت کند و داستان دایی جان ناپلئون را از زبان زنان این داستان بازگو نماید. کتاب خواهد فروخت!در نوشته بعدی ام به «خانه قمر خانم» می پردازم. ودر انتها می نویسم که چرا در این هیری ویری به این موضوعات می پردازم.
«خانه قمر خانم» هم ازتولیدات فرهنگی تاثیرگذار و محبوب زمان محمدرضا شاه بود. اصطلاح خانه «قمر خانمی» هم مثل بسیاری از تکیه کلام ها در سریال دایی جان ناپلئون وارد دایره اصطلاحات ایرانیان شده. خانه قمر خانمی به خانه ای گفته می شود که دورتادور یک حیاط اتاق هایی دارد که به اجاره داده می شوند. کارگردان سریال خانه قمر خانم، کم کسی نبود! بهمن فرمان آرا آن را ساخته بود. بازیگر نقش قمرخانم در این سریال همان مادر قمر در سریال دایی جان ناپلئون بود. (یک خورده قمر در قمر و قمر در عقرب شد!)قمر خانم در اینجا هم باز همان نقش ماده-شیر غرنده را دارد. باز هم دست-تنها دخترکش را بزرگ می کند. اتاق های خانه را اجاره می دهد و از محل آنها زندگی را می چرخاند. گاهی با سر وصدای زیاد و اندکی تحکم، زنان خانه را جمع می کند و مجلس رقص و آواز راه می اندازد. علی الاصول باید قهرمان داستان می شد. علی الاصول باید تلاش او را برای بزرگ کردن دخترک و ایجاد یک محیط شاد توام با رقص و آواز را در آن خانه مفلوک پاس می داشتند. علی الاصول ضدقهرمانان داستان باید مستاجرانی می شدند که چون صاحب خانه را یک زن بیوه با دختری یتیم می دیدند می خواستند پرداختن اجاره خانه را بپیچونند. اما چنین نبود. قمر خانم ضدقهرمان نشان داده می شود و مستاجرانی که می خواستند اجاره خانه را بپیچونند مظلوم!فیلم ها و سریال های زمان-شاهی این نوع قضاوت کردن را در بین تماشاچیان جا انداخته اند. آنها هم بعد از پنجاه سال بر نمی تابند که زنی، مستقل از مردان، توانمندی رهبری داشته باشد ویا نامش اسم رمز گردد. از یک سو، زنانی را که در محیط بند سیاسی زندان می خواهند با دست افشانی بر محیط افسرده فایق آیند تحقیر می کنند و انواع و اقسام توهین ها را به آنها روا می دارند اما از سوی دیگر برای خوشایند کسی که به کشورشان حمله کرده در خیابان های اروپا و آمریکا خوش-رقصی می نمایند!

برعکس نظر آنان که برای حمله به کشور برای ترامپ خوش رقصی کردند، در جنگ بین مردم حلوا پخش نمی کنند! جنگ با خود انواع و اقسام بدبختی ها را می آورد. بعد از جنگ رکود اقتصادی فلج کننده و ناراحتی های عصبی حاد پیش خواهند آمد. در سریال ارطغرل مرتب گفته می شود که خاتون، اجاقی هست که بعد از همه مصیبت ها همه را دور خود جمع می کند و به آنها می آموزد که باید با استقامت وراست-قامت بایستند. در سریال ارطغرل این حرکت هایمه آنا تحسین و تقدیر می شود. در سریال، زنان جوان تر قبیله از هایمه آنا می می آموزند که باید چنین عمل کنند. در ترکیه یک صدم مشکلات ما را ندارند. از زمان جنگ جهانی اول به این سو، ترکیه گرفتار جنگ جدی ای نشده که زندگی مردم عادی را تحت تاثیر قرار دهد. سنگ بنایی که آتا تورک و یارانش نهادند چنان محکم بود که آسودگی مردمش را برای دهه ها تضمین کرد. به رهبری و درایت جانشین ویارآتا تورک، اینونو، ترکیه حتی وارد جنگ جهانی دوم نشد اما ورود متفقین به ایران در جنگ جهانی دوم اپیدمی ها و قحطی ها به دنبال داشت. آگاهی دقیق آتاتورک و یارانش از ظرایف جغرافیای سیاسی ، علوم و فنون نظامی (هم به صورت آکادمیک و هم به طور تجربی در نبردهایی چون گالیپولی که حتی چرچیل را به زانو در آورد) و شناخت نسبتا عمیق آنها از مفهوم دولت-ملت در دنیای جدید، آتا تورک و یارانش را قادر ساخت که چنین سنگ بنایی را بگذارند. ما چنین جمعی از دولتمردان نداشتیم. چهار تا جنگی که رضا شاه با خان های محلی داشت در مقایسه با نبرد گالیپولی آتاتورک با ارتش و ناوگان انگلیس، یادآور همان جنگ های کازرون و ممسنی دایی جان ناپلئون است. (علی بندری در بی پلاس مستندی در مورد همین جنگ گالیپولی دارد. آن را ببینید تا متوجه شوید از چه حرف می زنم.)
در نبود چنان دولتمردانی که بتوانند سنگ بنای صلح را در دنیای جنگ بگذارند، مردم مظلوم ایران در همین چهل و چند سال اخیر سه جنگ ویرانگر را تجربه کرده اند. به دلیل همین مصیبت ها علی الاصول ما بیشتر از ترکیه ای ها نیاز داریم که زحمات «هایمه آنا» هایمان را پاس بداریم و از آنها الگو بسازیم. اما فرهنگسازان ما به جای پاسداشت از «هایمه آنا» های خودمان، زنان قدرتمندی که نقش همان اجاق را باز می کنند تحقیر کرده اند. علت این که من این سری نوشته را منتشر کردم همین بود. ما به زودی نیاز خیلی شدیدی به «هایمه آنا» خواهیم داشت که ما را گرد اجاق آورد و نگذارد که از نظر روانی از درون بپاشیم. همچنین نگذارد که از هم بپاشیم. یکی از نقش های مهم «هایمه آنا»، ایجاد آشتی بین پسران خود و نیز بین خیل عظیم کسانی بود که برایشان مادری کرده بود.وقت آن نیست که بی خود وبی جهت از یکی بیزار شویم و او را از جمع طرد کنیم. نیاز به هایمه انایی هست که همه را زیر بال و پر خود بگیرد نه کسانی که افرادی را بیخود و بی جهت با بهانه های واهی نظیر «شوم بودن» از جمع برانند. حتی نیاز به قمر خانومی هست که -ولو با تحکم -افراد را جمع کند و مجلس شادی ترتیب دهد. قدر این قمر خانوم را باید دانست نه آن که از او دیو دوسر ساخت!

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : قادین سؤزو           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

از اوشین تا هایمه آنا

سه شنبه 18 فروردین 1405
+0 به یه ن

در اواخر جنگ صدام، تلویزیون سریال اوشین را نشان می داد. یک ملت می نشست و بدبختی ها و در عین حال مقاومت اوشین را تماشا می کرد و اشک می ریخت. خیلی ها از او الگو می گرفتند. خیلی ها هم با او حس همذات پنداری می کردند. بسیاری از زنان-برخی به-حق اما بسیاری از روی لوس بازی- می گفتند «من خودم هم اوشین هستم.» منظورشان این بود که خیلی مظلوم واقع شده اند! گاهی حتی مردان گنده هم می گفتند «من هم اوشین هستم.» یه-خورده خنده دار می شد. گویا مردمی که به علت جنگ در انواع سختی ها بودند وقتی می دیدند جماعتی از خودشان هم بیشتر در سختی اند ولی دوام می آورند از آنها الهام می گرفتند. آن موقع کمبود موادغذایی و سایر مایحتاج زندگی بیداد می کرد. اوشین حتی بیشتر کمبود داشت اما مقاومت می کرد.این روزها سریال ارطغرل برای من همان کارکرد سریال اوشین را دارد. در سریال ارطغرل هر لحظه احتمال می رود که صلیبیون یا مغول ها حمله کنند و قبیله را تار و مار کنند. نماد مقاومت در سریال ارطغرل مادر ارطغرل هست. نام او «هایما» ست. به او هایما خاتون یا هایما آنا می گویند. برای همه قبیله مادری می کند. هر مصیبتی هم که رخ می دهد می گوید خاتون بیگ باید استوار بایستد تا قبیله سرپا بماند. در فصل دوم سریال، هایمه آنا بعد از فوت همسرش رئیس قبیله می شود. در این فصل قبیله بعد از حمله مغول در سخت ترین شرایط خود قرار دارد. انگشتر ارطغرل را در میان خاکستر کسانی که مغول ها زنده زنده سوزانده بودند می یابند وبرای او می آورند. همگی گمان می کنند مغول ها ارطغرل را سوزانده و کشته اند. هایما آنا برای این که باز هم استوار بایستد تا مبادا قبیله به یاس گرفتار شود به آن یکی پسرش که انگشتر را آورده تکیه می کند تا از رنج زمین نیافتد و اهالی قبیله او را در حالت ضعف نبینند.باز هم در مورد هایما آنا خواهم نوشت. اوشین متعلق به فرهنگ ژاپنی بود که خیلی از فرهنگ ما دور هست. در دوبله او را تا حد زیادی ایرانیزه کرده بودند که برای ما قابل درک باشد. اما هایما آنا خیلی نزدیک هست. احتمالا در قبایل ترکمن امروزی بگردید هایمه آنا های زیادی می یابید. تا همین اواخر در روستاهای آذربایجان هم هایمه آنا ها بودند. شاید هنوز هم باشند. آموزش مدارس ما و نیز تولیدات فرهنگی رسمی ما استعداد هایمه آنا شدن را در شهرهای ما کشته اند. حتی سریال های مشهور و محبوب تاریخ تلویزیون ایران مانند «دایی جان ناپلئون» یا «خانه قمر خانم» در جهت تحقیر و محدود ساختن هایمه آنا ها بود. خوشبختانه در سریال «روزی روزگاری» یکی شبیه هایمه آنا داشتیم ولی عموم سریال ها و فیلم هایی که حتی امروزه هم با نوستالژی و تحسین بسیار از آنها یاد می شود در جهت این هست که زنان را ضعیف کند. باز هم در این باره خواهم نوشت.

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : قادین سؤزو           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

ارطغرل و سعدی

سه شنبه 18 فروردین 1405
+0 به یه ن

من در ایامی که اینترنت بین الملل نبود سریال ارطغرل را به طور کامل تماشا کردم. همان طوری که نوشتم من به دوره سلجوقی علاقه مندم و با جست و جوی کلید واژه «سلجوقی» در آپارات به این سریال رسیدم. گویا افراد مذهبی- هم در ایران و هم در کشورهای دیگر- به این سریال علاقه زیادی دارند. . گویا این سریال در پاکستان طرفداران میلیونی داشته و دارد. تا جایی که بعد از پخش این سریال محبوب در لاهور مجسمه ارطغرل سوار بر اسبش را ساخته اند! طبعا علیه این سریال هم نقدهای بسیار نوشته شده است. منتقدان نگران ترویج خشونت و ترویج بنیادگرایی اسلامی توسط این سریال هستند. به واقع هم اگر خود بیننده پیش زمینه این دو گرایش را داشته باشد سریالی مانند سریال ارطغرل می تواند این گرایش ها را در او تشدید نماید. اما من ازمنظرهای دیگری این سریال را تماشا می کنم و از آن بسیار می آموزم. به تدریج در مورد این سریال بیشتر خواهم نوشت. فعلا در زیر یکی از حکایت های طنز گونه گلستان سعدی را می آورم تا متوجه شوید چه ربطی بین سریال ارطغرل و سعدی برقرار می کنم. البته- دست کم تا اینجا که من سریال را دیده ام - در سریال اسمی از سعدی نمی آید. با این که بخش قابل توجهی از داستان سریال در قونیه (پایتخت وقت دولت سلجوقی) اتفاق می افتد از مولانا هم چندان سخنی نیست -جز در یک قسمت که در آن گذرا اشاره می شود که باید از دانشمندانی مثل مولانا در برابر حمله مغول محافظت کنند.



-----------
حکایت شماره ۳۱ گلستان سعدی

حکایت شمارهٔ ۳۱





از صحبتِ یارانِ دِمَشْقم مَلالتی پدید آمده بود؛ سر در بیابانِ قُدس نهادم و با حیوانات اُنس گرفتم.تا وقتی که اسیرِ فرنگ شدم، در خَنْدَقِ طَرابُلُس با جُهودانم به کارِ گِل بداشتند.یکی از رؤسایِ حَلَب که سابقه‌ای میانِ ما بود گذر کرد و بشناخت و گفت: ای فلان! این چه حالت است؟!گفتم: چه گویم؟:همی گریختم از مردمان به کوه و به دشتکه از خدای نبودم به آدمی پرداختقیاس کن که چه حالم بود در این ساعتکه در طویلهٔ نامردمم بباید ساختپای در زنجیر پیشِ دوستانبِهْ که با بیگانگان در بوستانبر حالتِ من رحمت آورد و به ده دینار از قیدم خلاص کرد و با خود به حلب برد و دختری که داشت به نِکاح من در آورد به کابین، صد دینار.مدّتی برآمد. بدخوی ستیزه‌روی نافرمان بود؛ زبان درازی کردن گرفت و عیشِ مرا مُنَغَّص داشتن.زنِ بد در سرایِ مردِ نکوهم در این عالم است دوزخِ اوزینهار از قرینِ بد، زِنهار!وَ قِنا رَبَّنا عَذابَ النّارباری زبانِ تَعَنّت دراز کرده همی‌گفت: تو آن نیستی که پدرِ من تو را از فرنگ باز خرید؟!گفتم: بلی! من آنم که به ده دینار از قیدِ فرنگم بازخرید و به صد دینارْ به دستِ تو گرفتار کرد.شنیدم گوسپندی را بزرگیرهانید از دهان و دستِ گرگیشبانگه کارد در حلقش بمالیدروانِ گوسپند از وی بنالید:که از چنگالِ گرگم در ربودیچو دیدم عاقبت، خود گرگ بودی



---------------این حکایت گلستان را نقل کردم که از زبان سعدی دوران ارطغرل و ارزش گذاری های آن دوران را باز بشناسیم. دنیایی بوده پر از خط کشی های دینی که اگر از شهر خودبیرون می رفتی ممکن بود توسط کسانی که همکیش تو نبودند به بردگی گرفته شوی وبه «کار گل» واداشته بشوی. حتی فرد فرهیخته نام آوری مانند سعدی هم از این نوع آسیب ها در امان نبوده. خلاصه این که قضاوت در مورد شخصیت های تاریخی را در ظرف زمان خود باید انجام داد.

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : تاریخ گمشده           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

عرض تسلیت

پنجشنبه 7 اسفند 1404
+0 به یه ن


با کمال تاسف، امروز صبح باخبر شدیم که جناب آقای پروفسور عبدالمجید ارفعی، برادر بزرگ آقای پروفسور حسام الدین ارفعی  وسرکارخانم دکتر عالیه ارفعی دار فانی را وداع گفته اند. این ضایعه بزرگ را خدمت خانواده ایشان به خصوص خدمت سرکارخانم ارفعی و آقای دکتر ارفعی از صمیم قلب تسلیت عرض می نمایم.

زمانی که دانشجوی کارشناسی بودم ایشان سخنرانی ای درمورد خطوط باستانی ایران در دانشکده فیزیک ارائه دادند که مورد استقبال کم نظیر قرار گرفت. همچنین دو سال پیش فیلمی کوتاه از ایشان در مورد تمدن  میانرودان (بین النهرین) در فضای مجازی دست به دست می شد که مورد توجه وعلاقه فرهنگ دوستان مشتاق به دانستن واقعیت های تاریخی، با دیدگاه خالص علمی و به دور از آلودگی های ایدئولوژیک، واقع شد.

نام و یاد ایشان گرامی باد!


اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : یادی از بزرگان           یازار : یاسمن فرزان           0 باخیش

دوره سلجوقی

پنجشنبه 7 اسفند 1404
+0 به یه ن

این ویدئو از  پادکستر ارزشمند کشورمان آقای علی بندری درمورد سلسله سلجوقیان هست. در پادکست آقای بندری می گوید قبل از تهیه این پادکست گمان نمی کرد که این دوره چنین مهم بوده باشد چون که در باره این دوره زیاد نشنیده بود. اما بعد از مطالعه متوجه شده است که  دوره سلجوقیان چه دوره مهمی بوده است.

من سالهاست که به دوره سلجوقیان علاقه مندم. من هم مثل آقای بندری چندان درمورد سلجوقیان نشنیده بودم اما با دو چشم خود اهمیت آن را دیدم. هر جای ایران که سفر کردم بناهایی با معماری درخور توجه دیدم که باز مانده از دوره سلجوقی بود. وقتی از راهنمای محلی در موردش سئوال می کردیم معمولا زیر لب و لوچه چیزی می گفت که معلوم بود خود چیز زیادی درباره این بناهای زیبا و باشکوه نمی داند. اما تا بخواهید زورکی در مورد اهمیت شهرشان در دوره هخامنشی یا اسکندر مقدونی داستان سرایی می کرد بی آن که بنایی یا اثری شاهد مدعایش باشد!

به هر حال با همین دیدن ها، به دوره سلجوقیان علاقه مند شده بودم و مطالبی در موردش خوانده بودم.

توصیه می کنم ویدئوی بی پلاس را در زیر ببینید. مثل همیشه آموزنده، تحلیلی و به دور از تعصب های ایدئولوژیک هست.

چند نوشته در پی آن منتشر خواهم کردکه  به مبحث اصلی این روزهایم یعنی  گفتمان سازی برای مبارزه  با فساد و حل سایر مشکلات کلان کشور مربوط است:

https://www.youtube.com/watch?v=eI5bPQTdgNA&t=359s


در پادکست آقای بندری در مورد  نقش نظام الملک در دوره سلجوقی در شکل دهی سیاست ورزی ایرانیان طی دهه ها اشاره می شود. در پادکست آقای بندری می گوید که نظام الملک سلجوقی سنت سیاست ورزی ایران پیش از اسلام را مدون ساخته است و در قالب «سیاست نامه» برای نسل های بعدی فرمانروایان به ارمغان گذاشته. 

البته می دانیم که نظام الملک خود از مردم خراسان بود که در دربار ترکان سلجوقی که از آسیای میانه کوچ نموده بودند وزیر بود. در پادکست چیزی در مورد این که نظام الملک از سنت فرمانروایی ترکان هم بخواهد بهره گیرد نیامده. گمان نمی کنم این از تعصب ایرانشهری آقای بندری باشد. خوشبختانه آقای بندری از این گونه تعصبات ندارد. احتمالا به واقع خود نظام الملک به سنت های فرمانروایی ترکان مهاجر که  تا اندک زمانی پیشتر کوچ نشین بودند تفاخر می کرد و خود و سنت های خود را فراتر از این می دید که چیزی از فرهنگ مهاجران -که از قضای روزگار کارفرمایان او شده بودند – بیاموزند.

آیا واقعا  ترکان مهاجر چیزی نداشتند که به او و امثال او بیاموزند و ارزش آن را داشته باشد که تئوریزه نماید و به نسل بعد انتقال دهد؟ با آگاهی و دانش پسینه-نگر امروزی می دانیم که چنین نیست. دست کم دو مورد بود که اکنون بعد از هزار سال من به نظام الملک و همتایانش خرده می گیرم که چرا از ترکان مهاجر نیاموختند:

۱)  سنت قورولتای. این سنت می توانست پایه یک دموکراسی بدوی باشد که در طول هزار سال به یک دموکراسی مدرن با مختصات بومی بدل شود. 

این سنت را سیاستمدارانی که در آموزش رسمی خود کتاب هایی مانند سیاست نامه  را می خواندند بازتولید نکردند. اما نادرشاه افشار که از طبقه پایین یک ایل ترک برخاسته بود (ایل افشار ایلی مهم و ثروتمند بودند اما خانواده خود نادر در ابتدا جزو لایه های فرادست این ایل نبودند وجزو لایه های فرودست حساب می شدند) و در نتیجه با این نوع کتاب های بزرگ  مخصوص فرمانروایان بزرگ نشده بود سنت قورولتای را در دشت مغان اجرا کرد.

برخی از تحلیلگران مدرن تاریخ امروز نبوغ نادرشاه افشار را به خاطر این «ابتکار دموکراتیک» می ستایند و خبر ندارند که او در واقع سنت ترکی قورولتای را که در ایل خود آموخته بود اجرا کرده بود.

۲) در جوامع ایلیاتی، زنان با جربزه آزادترند که نقش رهبری ایفا کنند. در دوره سلجوقیان می بینیم که خاتون ها نقش مهمی داشته اند. این به آن معنی نیست که جوامع ایلیاتی کمتر مردسالار هستند. چنین نیست! اما مردسالاری آن زیاد جلوی زن با جربزه را که در سایه هوش شجاعت و فداکاری و از خودگذشتگی  می خواهد نقش رهبری ایفا کند نمی گیرد. البته برای رسیدن به این جایگاه باید ده برابر همتایان مرد، توانمند باشد و صد برابر همتایان مرد از خودگذشتگی نشان دهد. اما اگر چنین ویژگی هایی داشته باشد می تواند نقش رهبری ایفا کند. نقشی که در جوامع به اصطلاح متمدن تر یکجا نشین سنتی برای یک زن اصلا متصور نمی شد بود. 

در آن دوره چه در ایران چه در چین چه در بین عراق و شامات و چه شمال آفریقا،   قدرتمندی زنان  ترک ایلیاتی  مهاجر از منظر دیوانسالاران بومی چندش آور و شرم آور شمرده می شد. امروز  در قرن بیست و یکم هست که تازه تازه دنیا به این نتیجه رسیده که رهبری زنان در جامعه، دلیل بر پیشرو بودن آن هست نه امری شرم آور.


پی نوشت: به تربیت ناصرالدین شاه هم ایراد می گیرند که موقع نوجوانی نظیر شاهان سنتی ایران سیاست نامه و شاهنامه و.... نخوانده بود. به گمان من  اگر ناصرالدین شاه آن گونه تربیت می شد ایران از این هم که الان هست  نیم قرن عقب مانده تر می شد. ناصر الدین شاه هر عیبی هم  که داشت یک حسن داشت  و آن این بود که نسبت به جهان غرب  و دستاوردهای تکنولوژیک کنجکاوی داشت. کنجکاوی ای کودکانه. اگر کودکی و نوجوانی اش باخواندن آن قبیل کتب سپری می شد همان کنجکاوی کودکانه هم در او کشته می شد و جزو کسانی می گشت که با  تکنولوژی سر ستیزه دارند. اون وقت، باعث می شد که ما چندین دهه دیرتر با علم و تکنولوژی مدرن آشنا شویم!

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : تاریخ گمشده           یازار : یاسمن فرزان           1 باخیش

دو سخنرانی در مورد نوترینو به زبان ترکی

دوشنبه 4 اسفند 1404
+0 به یه ن

مقدمه ای بر فیزیک نوترینو

سخنرانی به زبان ترکی

سخنرانی به زبان فارسی

---------------

عنوان: نوترینوهای فرازمینی پنجره ای به سوی فیزیک جدید:

(جدید)



اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : بیلیم           یازار : یاسمن فرزان           3 باخیش

مباحث سیاسی در این روزها

جمعه 1 اسفند 1404
+0 به یه ن

از دی ماه امسال سطح گفت و گوهای سیاسی در جامعه،  از نظر کیفی بسیار بسیار پایین آمده. افرادی بالای منبر می روند و به زعم خود به آگاهی بخشی می پردازند که سطح مطالعه بسیار پایینی دارند و  سطح تفکر نقادانه حتی پایین تری. تا همین دی ماه، این قشر اصلا کاری به کار سیاست نداشتند. قبل از این دی ماه، دغدغه شان یا پول روی پول گذاشتن از راه دلالی و نظایر آن بود. یا «پز عالی با جیب خالی». یا هم دنبال این عرفان های عصر جدید (سنگ درمانی، انرژی درمانی، عرفان حلقه و نظایر آن) بودند. تا پیش از این دی ماه نه بحث سیاسی می کردند نه اصلا حوصله بحث سیاسی داشتند. اگر هم کسی  بحث سیاسی می کرد  او را با چند جمله کلیشه ای  مرسوم در همان عرفان های عصر جدید مبنی بر این که «اگر مثبت بیاندیشید دنیا گل و بلبل می شودو در نتیجه به سیاست نیازی نیست» دعوت به دوری از سیاست می کردند. حالا همه شان شده اند طرفداران پهلوی و البته مخالفان سرسخت اسلام و طرفداران متعصب جایگزینی اندیشه مبنی بر ناسیونالیزم پارسی با محوریت شاهنامه به جای اسلام. همان طوری که بخش اسلامگرای انقلابیون ۵۷، معتقد بودند برای حل مسایل روز باید در قرآن و سایر منابع اسلامی  راه حل جست، اینان هم راه حل را در شاهنامه می جویند.

به شاهنامه کمابیش همان تعصب را دارند که مسلمانان متعصب  به قرآن.
از این که کریستین امانپور دو تا سئوال چالشی از رهبرشان یعنی رضا پهلوی می پرسد برمی آشوبند.

خلاصه تا اطلاع ثانوی، دور بحث سیاسی در محافل کوچه و بازار و خانوادگی دست این افراد افتاده. ماشالله این افراد هم خیلی با قطعیت حکم صادر می کنند. چنان سروصدایشان بلند هست که صدای کسانی که اندیشه سیاسی جدی تری دارند خفه می شود. در واقع آنان که اندیشه سیاسی غنی تری دارند و عمری در این زمینه مطالعه کرده اند حال و حوصله درافتادن با انها را در بحث ها را ندارند. عموما در دل می گویند بذارید هرچه دوست دارند بگویند.

نکته اینجاست که علی رغم هیاهوی رسانه ای و به دنبال ان هیاهو در محافل کوچه و بازار و .....  در محافل سیاسی دنیا نه به حرف اینان گوش می کنند نه به حرف رهبرشان جناب شاهزاده رضا پهلوی. واقعیت این هست که دولتمردان و دولتزنان کشور های مهم دنیا خیلی اینها را تحویل نگرفتند.یک بار فقط نتانیاهو -خارج از هر گونه عرف و پروتکل دیپلماتیک و روی صندلی های پلاستیکی (!!!)- با شاهزاده و همسرش دیدار کرد !! تا الان که من حمایت جدی ای از جریان پهلوی از سوی کشورهای خارجی ندیده ام. شاید در آینده فرق کند ولی فعلا هرچه که هست سروصدای رسانه ای است و بس. همین پرچم اسرائیل را که بلند می کنند هم احزاب چپگرا و حتی میانه غربی را از خود می رانند و هم طبعا مردم و حکومت های کشورهای مسلمان منطقه را. واقعیت این هست که اهمیت  مجموع کشورهای  ثروتمند عربی در منطقه برای هر تحولی در ایران خیلی بیشتر از یک کشور کوچک و کم جمعیت و طفیلی مانند اسرائیل هست که خودشان را در خیلی از محافل سیاسی معتبر دنیا تحویل نمی گیرند. اما پهلوی پرستان، برای خریدن دل اسرائیل این کشورهای مهمتر را از خود می رانند.
حتی دولت راستگرای ترامپ، هم زیاد شاهزاده را تحویل نگرفته. اگر یادتان باشد طرفداران شاهزاده خیلی شدید برای ترامپ تبلیغ می کردند. گمان می بردندکه  تا پایش به کاخ سفید برسد شب و روز با شاهزاده قرار ملاقات دیپلماتیک خواهد گذاشت. فعلا که خبری نشده.
هم ترامپ و هم شاهزاده هر دو «بچه پولدار» هستند. منتهی ترامپ همه عمر سعی کرده نشان دهد که مستقل از پدر خود جربزه دارد. چه از ترامپ خوشمان بیاید و چه نیاد نمی توانیم انکار کنیم که این جربزه مستقل از پدرش را به بهترین شکل نشان داده. اما شازده چی؟ احتمالا کسی مثل ترامپ ته دلش از افرادی مثل شازده خوشش نمی آد که عمری راحت و بی مسئولیت می چرخند و باعث می شوند  مردم به «بچه پولدارها» بی عرضه بگویند. احتمالا فکر می کند همه پیش داوری های منفی که به علت بچه پولدار بودن کشیده به خاطر عملکرد بچه پولدار هایی نظیر شازده پهلوی است. من اگر جای او بودم اصلا خوشم نمی آمد.

خلاصه که یک همچین وضعیتی است. اگر ایرانیان مقیم خارج  حزبی از جمهوری خواهان با تشکیلات ساختاری روزآمد و با مرامنامه ای مطابق ادبیات روز جهان  در اروپا یا آمریکا تشکیل دهند احتمالا حکومت های غربی آن را خیلی جدی تر می گیرند تا یک مفهوم تاریخ مصرف گذشته نظیر شاهزادگی و یا نوستالژی دورانی که خود از منظر حقوق بشر دوره درخشانی نبوده.  چنین حزبی احتمالا پرچم سه رنگ ایران را بر می دارد (چه بسا با همان شیر و خورشید وسطش) اما دیگه پرچم اسرائیل را بر نمی دارد که  احزاب چپ و میانه غربی و نیز دول و ملل اسلامی را از خود براند. اگر حزبی با ساختار روشن و شفاف -با  منابع و گردش مالی شفاف و نیز سخنگو و مشاوران ووتصمیم گیران شناسنامه دار و پاسخگو به حزب- باشند احتمالا دول غربی آن قدر آن را جدی بگیرند که بشنوند که حرف حسابشان چیست. اما تشکیلات این شازده نه وضعیت مالی اش شفاف هست، نه معلوم هست که سخنگویش کیست، نه سخنانی که شازده در دومصاحبه اش که در یک هفته می دهد می خواند، نه مسئولیت حرف های خودش و طرفدارانش را می پذیرد. آخه چرا باید دول غربی به چنین تشکیلاتی رو دهند؟! فلان سیاستمدار غربی، دیگه بهمان دلال ماشین در کرج یا بهمان خانم خانه دار مرید عرفان حلقه  در تهران نیست که اهمیت ندهد که پاسخگویی و ساختار شفاف در تشکیلات شازده موجود نیست وبنابراین این تشکیلات به درد نمی خورد.

 البته در گذشته این غربی ها -دانسته- به خیلی از همین گونه تشکیلات معیوب رو داده اند و به قدرت رساندن آنها کمک کرده اند. اما فعلا که می گویند قصد «چَلَبی سازی» ندارند. شاید در آینده خط مشی شان  باز به سوی «چلبی سازی» برگردد. فعلا من نشانه ای نمی بینم. هر چه که هست سروصدای رسانه ای است که از طریق فلان دلال ماشین و بهمان ته-تغاری فامیل که تا ۴۰ سالگی سر سفره مامان و بابا می خورد و می خوابد در سطح جامعه بازتاب داده می شود.

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : باخیش           یازار : یاسمن فرزان           4 باخیش

سخنرانی فیزیک نوترینو به زبان ترکی آذربایجانی

چهارشنبه 29 بهمن 1404
+0 به یه ن

هفته بعد روز دوشنبه، ۴ اسفند من در فضای مجازی سخنرانی ای با عنوان «نوترینوهای فرازمینی پنجره ای به سوی فیزیک جدید»  به زبان ترکی آذربایجانی ارائه خواهم داد. همین سخنرانی را به زبان فارسی امروز (چهارشنبه ۲۹ اسفند) من در پژوهشکده ذرات ارائه داده ام. شرکت برای عموم آزاد است. زبان سخنرانی نسبتا غیر تحصصی است. از کلیه علاقه مندان به فیزیک با زبان ترکی آشنایی دارند دعوت می کنم که روز دوشنبه در این سخنرانی شرکت کنند.

زمان سخنرانی: ۹:۳۰ تا ۱۱ صبح روز دوشنبه ۴ اسفند.

زبان سخنرانی: ترکی آذربایجانی

عنوان: نوترینوهای فرازمینی پنجره ای به سوی فیزیک جدید

لینک سخنرانی: https://www.skyroom.online/ch/schoolofphysics/colloquium

لینک پوستر: https://physics.ipm.ac.ir/newsfile/17feb26/poster.pdf

لطفا در مورد این برنامه، بین علاقه مندان اطلاع رسانی فرمایید.

پیش نیاز این سخنرانی، آشنایی مقدماتی با نوترینوهاست. در سخنرانی قبلی ام به زبان ترکی  در سال ۱۴۰۲ مقدمات لازم را توضیح داده ام. برای شنیدن این سخنرانی به لینک زیر مراجعه فرمایید:

https://www.aparat.com/v/WMqL6

اشتراک و ارسال مطلب به:


فیس بوک تویتر گوگل

     بؤلوم : خبر           یازار : یاسمن فرزان           1 باخیش
�